Integracja sensoryczna – co to jest?

W ostatnim czasie można zauważyć, że zwrot „integracja sensoryczna” lub „sensoryczny” jest bardzo częsty lub nawet w wielu kwestiach nadużywany. W codziennym życiu możemy usłyszeć na przykład o sensorycznym placu zabaw, o sensorycznie przyjaznym pokoju dziecka, natomiast na opakowaniach zabawek widnieje dopiska „sensoryczna”. Przykładów można by podawać wiele. Skoro tak często posługujemy się tym zwrotem to czym tak naprawdę jest integracja sensoryczna?

Autorką teorii o integracji sensorycznej jest dr Jean Ayres, która stworzyła następującą definicje „Integracja Sensoryczna jest procesem neurologicznym porządkującym bodźce sensoryczne pochodzące z naszego ciała oraz z otaczającego nas środowiska, oraz pozwalającym nam na skuteczne używanie naszego ciała w celu interakcji z otoczeniem” (J. Ayres, 1985). Czyli integracja sensoryczna jest procesem, który odpowiada za odbieranie, organizacje i przetwarzanie bodźców, co ma na celu wykorzystanie ich w późniejszym czasie. Wszystkie bodźce odbierane są przez zmysły, zarówno te dotyczące naszego ciała jak i pochodzące ze środowiska.

Bodźce odebrane przez zmysły zostają przekazane do mózgu, który odpowiada za ich sortowanie, porządkowanie i organizacje. W momencie, gdy procesy integracji sensorycznej działają prawidłowo, mózg może wykorzystać zinterpretowane bodźce do działania np. uczenia się. W przypadku zaburzeń integracji sensorycznej, które mogą występować na różnych etapach odbioru i przetwarzania bodźców , pojawiają się trudności w funkcjonowaniu dziecka. Cały proces zachodzi w mózgu podświadomie czyli bez udziału naszej świadomości, tak samo jak na przykład bicie serca. Procesy z zakresu integracji sensorycznej rozpoczynają się już w życiu płodowym dziecka w łonie matki, kiedy maluch zaczyna czuć ruchy ciała matki. Dzięki SI (tj. integracji sensorycznej) możemy selekcjonować informacje z naszych bodźców i dzielić je na istotne na których należy się skupić i informacje, które na dany moment nie mają znaczenia, np. w czasie lekcji słuchanie nauczyciela i ignorowanie hałasu dochodzącego z zewnątrz. Taka umiejętność nazywana jest odpowiedzią adaptacyjną czyli celowym działaniem i reagowaniem na sytuacje, która nastawiona jest na osiągnięcie celu. Reakcja adaptacyjna jest to najżywsza odpowiedź z układu nerwowego jaką możemy uzyskać z procesu integracji sensorycznej. 

Proces integracji sensorycznej zachodzi podświadomie, dlatego nie mamy wpływu na to, w jaki sposób odbierane są przez nas bodźce.

Należy pamiętać o tym że procesy integracji sensorycznej są naturalnym zjawiskiem występującym u każdego z nas. Nie są one zaburzeniem co często błędnie funkcjonuje w nazewnictwie, trudności z tego zakresu nazywaniu zaburzeniami przetwarzania sensorycznego.